80 jaar bevrijding – Het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) 1814 – 1950.


Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL), 1896 (Publiek Domein – wiki)

Verenigde Oost-Indische compagnie (VOC)
Al in de oudheid werd er gehandeld in specerijen uit Azië en Afrika. Nederlandse kooplieden richtten hiervoor in 1602 de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) op. De VOC streefde naar een monopolie in de handel van nootmuskaat, foelie en kruidnagelen. Deze specerijen groeiden alleen in de Zuid-Molukken. Om dat doel te bereiken, vermoordde Jan Pieterszoon Coen in 1621 een groot deel van de bevolking van de Molukse Banda-eilanden en verdreef de rest. Deze eilanden werden bevolkt met slaven, die uitsluitend aan de compagnie leverden. Het voeren van oorlog en het in stand houden van de gebieden was economisch niet houdbaar. Aan het eind van de 18e eeuw werd de VOC opgeheven. Het gebied werd eigendom van de Nederlandse staat.

Het KNIL
In 1814 ontstond de kolonie Nederlands-Indië en werd er een leger opgericht: Het KNIL. In het leger zaten verschillende nationaliteiten: Javanen, Europeanen, Ambonezen, Soedanezen, Maleiers, Timorezen, etc. De hogere officieren waren Europeanen. De bevolking verzette zich tegen de Nederlandse overheersing en uitbuiting. Het KNIL was voortdurend bezig opstanden te onderdrukken.

De Nederlandse Staat liet het KNIL oorlog tegen lokale heersers en de bevolking voeren. Zo kreeg het een gebied in handen dat nu bekend staat als Indonesië. Belangrijke oorlogen waren de Java oorlog (1825 – 1830) en de Atjeh oorlog (1873 – 1913). In de Java oorlog kwamen 235.000 mensen (KNIL soldaten, Javaanse strijders en plaatselijke bevolking) om het leven. Het KNIL beging veel wreedheden en werd zoveel mogelijk tegengewerkt. Het resultaat van deze oorlogen was dat de bevolking werd onderworpen aan het zogenaamde “cultuurstelsel”, de economische uitbuiting door de Nederlandse staat.

Het KNIL in WOII
In de Tweede Wereldoorlog kon het KNIL niet op tegen de Japanse militaire macht. Op 8 maart 1942 capituleerde Nederlands-Indië. Japan maakte ongeveer 60.000 krijgsgevangenen en sloot ze op in kampen. De Europeanen werden slecht behandeld. Veel inheemse KNIL soldaten werden vrijgelaten.

De Bersiap periode
Op 15 augustus 1945 capituleerde Japan. Het feitelijke einde van de Tweede Wereldoorlog. Twee dagen later riepen Indonesische leiders de onafhankelijkheid van Indonesië uit. Nederland accepteerde dat niet en probeerde de controle terug te krijgen. In de onafhankelijkheidsoorlog die volgde, stond het zwaarbewapende Koninklijk Leger (KL) tegenover slecht uitgeruste Indonesiërs. Er sneuvelden in twee “Politionele Acties” 4500 soldaten aan Nederlandse zijde en 30.000 militairen aan de Indonesische kant. Het optreden van het KL was zeer gewelddadig. Ook van Indonesische zijde werden wreedheden begaan.

Deze periode werd de Bersiap periode genoemd. Het Maleise woord bersiap (“wees paraat”, “geef acht!”) was tijdens de revolutie een strijdkreet van de Indonesische strijders. De term verwijst naar de aanvallen van Indonesische vrijheidsstrijders op mensen waarvan gedacht werd dat ze de koloniale verhoudingen wilden herstellen. De periode kenmerkte zich door dodelijk geweld tegen Indische Nederlanders, Europeanen, Indo’s (gemengd Europees-Indonesisch), maar ook tegen Chinezen, Molukkers en andere Indonesiërs die verdacht werden van collaboratie. Duizenden burgers werden slachtoffer. Het aantal is onduidelijk, schattingen variëren van duizenden tot tienduizenden doden.

Indonesische onafhankelijkheid
Nederland kreeg kritiek op haar optreden van de Verenigde Naties en de Verenigde Staten. Onder druk onderhandelde het over de toekomst van Indonesië en in 1949 werd de onafhankelijkheid van het land erkend en hield het KNIL op te bestaan. Veel Molukse KNIL soldaten waren Nederland trouw gebleven. Zij kwamen in de knel toen op Ambon de Republiek der Zuid-Molukken werd uitgeroepen en de regering van Indonesië dat niet accepteerde. De Molukkers mochten niet terug naar Ambon. Ongeveer 4000 van hen werden met hun familie overgebracht naar Nederland. Zij verwachtten later naar huis terug te keren, maar dat gebeurde niet.

Bron: Wikipedia.